تا کنون چندین حمله توسط Duqu به شرکتها و اهداف از پیش تعین شده از طریق نامه الکترونیکی صورت گرفته است. در این نوشتار یکی از حملاتی که به شرکتی در سودان صورت گرفته است، شرح داده خواهد شد:
مرحله اول:نفوذ با استفاده از نامه الکترونیکی
بر اساس گزارشهای منتشر شده، حمله فوق با ارسال نامه از طریق پست الکترونیک آغاز شده است. این حمله علیه هدف مشخص و از پیش انتخاب شده صورت گرفته ولی نام شرکت هدف افشاء نشده است. این شرکت دوبار در تاریخ های17 و 21 آوریل 2011 مورد حمله قرار گرفته است. اولین حمله ناموفق بوده زیرا e-Mail ارسالی یک هرزنامه محسوب شده و به پوشهی Spam منتقل شده است. حمله دوم، چهار روز بعد تکرار شده و برای جلوگیری از حذف شدن مجدد، موضوع نامه اصلاح شده است.
متن ایمیل فرستاده شده از طرف حمله کنندگان
نامهها از طرف شخصی که خود را Mr B.Jason معرفی کرده بود، فرستاده شده و در هر دو نامه از نام شرکت یکسانی استفاده شده است. در ضمن هر دو بار ایمیل از جانب یک شخص با آدرس IP یکسان و از شهر سئول پایتخت کره جنوبی فرستاده شده که به احتمال زیاد این کامپیوتر از قبل به نوعی بدافزار آلوده شده و مخفیانه از سیستم وی سوءاستفاده شده است.
شواهد نشان میدهد که حمله دوم به نتیجه رسیده است و مخاطب فایل Doc که حاوی کد سوءاستفاده از آسیبپذیری بوده را باز کرده و بدافزار بر روی سیستم وی نصب شده است.

متن فایل DOC فرستاده شده همراه ایمیل
در این حمله، حملهکننده با احتیاط رفتار کرده است. پس از باز شدن نامه توسط مخاطب، بدافزار فعال شده و در حافظه مینشیند اما هیچ کاری انجام نمیدهد و منتظر بیکار شدن سیستم میماند. در این مرحله فایل و نرمافزار Word هر دو میتوانند بسته شوند.
در مورد این سیستم، حدود 10 دقیقه طول کشیده است تا سیستم به حالت بیکار (عدم استفاده از موس و صفحه کلید) برود و سپس حامل بدافزار وارد عمل شده است.
نحوه فعال شدن بدافزار تا این مرحله در شکل زیر به تصویر کشیده شده است:

کد پوسته بدافزار حاوی یک قلم ویندوز به نام ""Dexter Regular بوده که نام آن از نام سریال تلویزیونی Dexter گرفته شده است. این سریال از سال 2006 با موضوع یک قاتل سریالی که خود در نیروی پلیس کار میکرده، ساخته و پخش شده است. حتی نام شرکت سازنده سریال نیز در متن قلم آمده است:

پوستر سریال Dexter محصول کمپانی Showtime

Copyright© 2003 Showtime Inc
پس از خوانده شدن قلم مجعول توسط win32k.sys، این بدافزار از آسیبپذیری موجود در ویندوز سوء استفاده کرده و درایور خود را در کرنل سیستم عامل قرار میدهد. تاریخ درایور فوقالذکر در دو نسخه مختلف بدافزار با یکدیگر 4 ماه تفاوت دارند.
درایور فوق در services.exe بارگذاری شده و کد اصلی را اجرا میکند. در این مرحله، کلید زیر به رجیستری ویندوز افزوده میشود:
HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Internet Settings\Zones\4\"CF1D"
در مرحله بعد، درایورها و فایل تنظیمات و ... بدافزار از درون بدنه بدافزار استخراج شده و اگر تاریخ سیستم در بازه خاصی قرار داشت، بر روی سیستم نصب میشود. این بازه در دو نسخه بدافزار با یکدیگر کاملاً متفاوت میباشند. سپس بخش PNF (DLL) بارگذاری شده و کنترل در اختیار بدافزار قرار میگیرد. همچنین بدافزار فایل تنظیماتی دارد که حاوی تاریخ آلودهسازی و مدت زمان عملیات بدافزار در سیستم است. این مدت زمان بهطور پیش فرض 30 روز بوده ولی مرکز کنترلکننده بدافزار قادر به تغییر آن است.
همانطور که قبلاً اشاره شده است، این بدافزار از مجموعه فایلهای منحصربهفردی در هر حمله استفاده کرده است. مهمترین تفاوت در نسخههای مختلف بدافزار، ماژول اصلی بدافزار است که تاریخ ساخت 17 آوریل دارد (یعنی همان روزی که اولین حمله صورت گرفته بود). این بدان معناست که حملهکنندگان برای هر قربانی خاص یک مجموعه فایل متفاوت میسازند و این کار دقیقاً قبل از هر حمله صورت میگیرد.
در زیر جدولی از فایل های شناسایی شده بدافزار آورده شده است:
وجود تفاوت در اندازه فایل DLL اصلی (که در کامپیوترهای متفاوت و در یک حمله یافت شدهاند) را میتوان اینگونه توضیح داد که بدافزار دائماً در تعامل با سرورهای فرماندهی بوده و با فشردهسازیهایی که در منابع PNF DLL صورت گرفته، در حال صورت دادن حملات بعدی به کامپیوترهای دیگر داخل شبکه میباشد.
سرورهای فرماندهی استفاده شده در این حمله نیز با حملههای قبلی در کشورهای هند و بلژیک متفاوت بوده و در کشور دیگری قرار داشتند.
مرحله 2:جمع آوری اطلاعات:
در جریان تحقیقات مشخص شد که در حمله صورت گرفته به شرکت فوقالذکر، دو کامپیوتر توسط Duqu آلوده شدهاند. یکی از آنها منبع آلودگی بوده و در تاریخ 21 آوریل و دومی در اواخر ماه مِی از طرق شبکه محلی آلوده شده است. بعد از آلوده شدن سیستمها و برقراری ارتباط با مرکز فرماندهی، یک ماژول دیگر از نوع Keylogger بارگذاری و نصب شده که میتوانست عملیات جاسوسی مانند جمعآوری اطلاعات سیستم، عکس گرفتن از صفحه ویندوز، جستجوی فایلها، دزدیدن کلمههای عبور و ... را انجام دهد.
در هر دو کامپیوتر ردپایی از عملیات ماژول جاسوس در فایلهایی با نام ~DFxxxxx.tmp ( بهطور مثال ~DF1EF83.tmp) و ~DQx.tmp (بهطور مثال ~DQ2C6.tmp) یافت شده است که قالب نام آنها تقریباً شبیه به فایلهای موقت ساخته شده توسط Microsoft Word است با این تفاوت که در آخر یک حرف بیشتر دارند.
فایلهای ~DF حاوی شناسهی فشرده شدهی سیستم آلوده بوده که با خط ABh91AY&SY آغاز میشوند.
فایلهای ~DQ حاوی اطلاعات جمع آوری شده (فهرست پروسهها، تصاویر گرفته شده و اطلاعات برنامهها) بهصورت فشرده شده بوده و دارای همان علامت آغاز (تنها با یک حرف متفاوت:AEh91AY&SY) میباشند.
تا این زمان مشخص نیست که فایلهای ~DF توسط کدام ماژول ساخته میشوند و هدف دقیق آنها چیست (فایلهای ~DQ توسط ماژول شناخته شدهی جاسوس ساخته شده بود). در کامپیوتر اول، تاریخ ایجاد این فایلها 27 آوریل یعنی سه روز بعد از آغاز آلودگی بوده است. در تاریخ 25 ماه مِی، ماژول جاسوس فایل ~DQ181.tmp را ایجاد کرده است.

این فایل حاوی اطلاعاتی دربارهی شبکه کامپیوتر آلوده شده است. در روز بعد یعنی 26 مِی، آلوده شدن دومین کامپیوتر در شبکه در این فایل ثبت شده و فایل ~DF روی کامپیوتر دوم ساخته شده است.

جالب اینکه بعداً فایل ~DF دیگری در تاریخ 2 ژوئن بر روی کامپیوتر دوم ساخته شده که این تاریخ با تاریخ اتمام کار ماژول جاسوس همزمان است (یعنی 1 ژوئن ). این امکان وجود دارد که در این بازه زمانی 1-2 ژوئن، سازندگان Duqu یک نسخهی جدید از ماژول را از طریق سرور کنترل، بر روی همهی کامپیوترهای آلوده نصب کرده باشند. ردپای کار این ماژول در فایل ~DQ4.tmp که در 29 ژوئن ایجاد شده، وجود دارد.
در نهایت سه فایل ~DQ با تاریخهای ایجاد 25 مِی، 29 ژوئن و 24 آگوست پیدا شده است که هر سه تاریخ روز چهارشنبه است. اگر این موضوع اتفاقی نباشد، نام گروهی که پشت Duqu است را میتوان "دار و دستهی چهارشنبه" گذاشت.
این بدافزار از تاریخ 21 آوریل تا دقیقاً آخر اکتبر سال 2011 بر روی سیستم آلوده وجود داشته و فایلهای تنظیماتی آن بیش از 121 روز نصب بودهاند. نصب دوباره ماژول اصلی در پایان ژوئن اتفاق افتاده است.
در طول این زمان حمله کنندگان بهطور متناوب ماژولهای جدیدی نصب کرده و با آلوده کردن دیگر کامپیوترهای شبکه، به جمعآوری اطلاعات میپرداختند.
خلاصه مشاهدات:
• برای هر قربانی، مجموعه فایلهای حمله جداگانه ایجاد شده است.
• هر مجموعه فایل، توسط سرور فرماندهی جداگانهای هدایت میشود.
• آغاز حمله از طریق ایمیل و بهواسطه فایل پیوست DOC آلوده بوده است.
• نامهها از طرف صندوقهای ناشناس و سیستمهای تسخیر شده فرستاده شدهاند.
• حداقل یک آدرس ایمیل شناخته شده با عنوان bjason1xxxx@xxxx.com
وجود دارد.
• برای هر قربانی یک فایل Doc جداگانه فراهم شده است.
• وجود آسیبپذیری در سیستم عامل ویندوز در هنگام پردازش قلمها مورد سوءاستفاده قرار گرفته است.
• پس از نفوذ به سیستم، حملهکننده ماژولهای بیشتری را نصب کرده و سیستمهای مجاور را نیز آلوده میسازد.
• وجود فایلهای ~DF.tmp و ~DQ.tmp بر روی یک سیستم به وضوح یک آلودهگی به Duqu را مشخص میکند.
منبع: